Yeşil Aklama (Greenwashing) Olgusunun Afiş Tasarımı Bağlamında İncelenmesi: Tasarım Kriterleri Temelinde Bir Analiz
STAY-B-000497
Kitap: Gençlik ve İklim Eylemi Öğrenci Sempozyumu
Yazarlar: Reyyan Ravza Eryılmaz, Sezgin Savaş
Sayfalar: 39–40
Özet
Bu çalışma, gerçek anlamda sürdürülebilirlik amacıyla örtüşmemesine rağmen kurumların sosyal sorumluluk algısı oluşturmak amacıyla kullandığı “greenwashing” (yeşil aklama) kavramına odaklanmaktadır. Çalışmanın temel amacını kurumların ve markaların afişlerinde kullandıkları görsel ve dilsel stratejilerin tüketici algısını yönlendirerek “çevre dostu” odağında imaj inşa etme çabalarını oraya koymaktadır. Çalışmada yöntemsel olarak nitel perspektif kapsamında görsel öğelerin incelemesi tercih edilmiştir. İnceleme aşamasında literatürde yer alan tasarım ilkelerinden yararlanmıştır. Bu kapsamda mesaj, Mesaj-İmge Bütünlüğü, Sözel Hiyerarşi ve Farkedilirlik kriterlerine greenwashing olgusuna özgü değerlendirme boyutu eklemek üzere Çevresel İddia-Kanıt Tutarlılığı ve Yeşil İmge Kullanımı olmak üzere iki kriter dahil edilmiştir. Bu iki kriterin eklemlenmesiyle biçimsel ve anlatımsal odaklı mevcut kriterler genişletilerek greenwashing’in söylemsel-etik boyutuyla tamamlanmıştır. Böylelikle kampanya görselleri tasarım etkinliğinin yanında çevresel söylemin niteliği açısından da değerlendirilebilmiştir. Çalışmada örneklem olarak iki farklı sektörde faaliyet gösteren iki farklı markanın üçer tane olmak üzere toplam altı kampanya görseli seçilmiştir. Görseller çalışma kapsamında belirlenmiş kriterler üzerinden karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Bulgular, kurumların/markaların çevre odaklı bir imaj oluşturabilmek için sözel mesajlar, doğal görseller, renk kullanımı ve ürünlerle ilişkilendirilen semboller gibi unsurlardan yararlandıklarını göstermiştir. İncelenen örnekler göz önüne alındığında hem doğrudan hem de dolaylı biçimlerle tüketiciye aktarım yapıldığı ve markanın/kurumun doğayla olan olumlu ilişkisinin sergilendiği dikkat çekmiştir. Ancak çevreci imajın görsel olarak güçlü bir şekilde kurulmasına rağmen söz konusu unsurları destekleyen somut ve doğrulanabilir unsurların iletişimde geri planda kaldığı da gözlenmiştir. Çalışmanın iletişim ve görsel iletişim tasarımı alanında greenwashing pratiklerinin manipülatif yapısını ortaya koymak ve bu konuda farkındalık yaratmak açısından etik tasarım tartışmalarına katkı sunmayı hedeflemektedir.
Kalıcı STA Yayın Kimliği: STAY-B-000497 (DOI değildir)