Sinema Teknolojileriyle Üretilmiş Görsel-İşitsel Kültürel Mirasın Dijitalleştirilmesi ve Yeniden Erişilebilirliği: “Film Mirasım” Dijital Arşivi Örneği
STAY-B-000545
Kitap: Bellekten Geleceğe: Sanat ve Tasarım Sempozyumu
Yazarlar: Rabiya SALTİK DUVAN
Sayfalar: 30–31
Özet
Sinema teknolojileriyle üretilmiş görsel-işitsel materyaller, üretildikleri dönemin toplumsal, kültürel ve tarihsel koşullarına ilişkin izler taşıyan önemli kültürel miras unsurlarıdır. Fiziksel film materyallerinin zaman içerisinde bozulma riski ve erişim koşullarının sınırlılığı, bu mirasın korunması ve gelecek kuşaklara aktarılması açısından dijitalleştirme süreçlerini önemli hale getirmektedir. Bu çalışma, sinema teknolojileriyle üretilmiş görsel-işitsel kültürel mirasın dijitalleştirilmesi ve yeniden erişilebilirliğini, Kültür ve Turizm Bakanlığı Sinema Genel Müdürlüğü tarafından oluşturulan “Film Mirasım” dijital arşivi üzerinden incelemektedir. Araştırmanın amacı, Film Mirasım’ın görsel-işitsel kültürel mirası dijital ortamda nasıl koruduğunu, sınıflandırdığını, tanımladığını ve kullanıcı erişimine sunduğunu ortaya koymaktır. Nitel araştırma yaklaşımına dayanan çalışmada dijital arşiv incelemesi ve doküman incelemesinden yararlanılmış; arşivin tarihsel sınıflandırma yapısı, metadata kullanımı, arama ve filtreleme olanakları, çevrimiçi erişim biçimleri ve kullanıcı katılımına yönelik işlevleri incelenmiştir. Bulgular, Film Mirasım’ın görsel-işitsel mirası yalnızca dijital kopyalar halinde muhafaza etmediğini; materyalleri tarihsel dönem, kişi, yer ve konu gibi metadata unsurları aracılığıyla sınıflandırarak yeni bir erişim ve anlamlandırma düzeni oluşturduğunu göstermektedir. Arşivin 1895–1918 döneminden başlayarak farklı tarihsel dönemler üzerinden oluşturduğu kronolojik yapı, kullanıcıların görsel- işitsel mirasa tarihsel bir süreklilik içerisinde ulaşmasına olanak sağlarken, metadata temelli arama ve filtreleme işlevleri kronolojik erişimin ötesinde ilişkisel bir keşif olanağı sunmaktadır. Bu doğrultuda Film Mirasım, fiziksel görsel-işitsel materyallerin dijital kopyalarının oluşturulduğu bir arşiv olmanın ötesinde, kültürel mirasın sınıflandırıldığı, görünür kılındığı ve yeniden dolaşıma sokulduğu bir dijital bellek alanı olarak değerlendirilmektedir. Çalışma, görsel-işitsel kültürel mirasın dijitalleştirilmesinin yalnızca koruma işlevi taşımadığını; aynı zamanda mirasın erişim, görünürlük ve yeniden kullanım biçimlerini dönüştüren bir süreç olduğunu ortaya koymaktadır.
Kalıcı STA Yayın Kimliği: STAY-B-000545 (DOI değildir)