Seramik Sanatında Kadın Deneyiminin Feminist Bir Yüzey Okuması
STAY-B-000360
Kitap: Sanat ve Tasarım Alanlarında Kadın Temsili
Yazarlar: Kadriye Gayin Taymur
Sayfalar: 9–9
Özet
Seramik yüzeyi, kadın deneyiminin maddesel ve görsel olarak kurulduğu bir anlam alanı olarak ele alınmakta ve feminist kuram bağlamında eleştirel bir yeniden okuma pratiğine açılmaktadır. Tarihsel olarak zanaat kategorisi içerisinde konumlandırılan ve çoğu zaman “kadın işi” olarak tanımlanan seramik üretimi, sanat hiyerarşisi içinde ikincil bir alana yerleştirilmiş; kadın emeği ve bedensel üretim süreçleri estetik ve kuramsal söylemlerin dışında bırakılmıştır. Bu bağlamda çalışma, söz konusu tarihsel ve ideolojik konumlanışı feminist sanat tarihi (Nochlin; Pollock), görsel kültür çalışmaları ve toplumsal cinsiyet kuramı çerçevesinde eleştirel bir bakışla değerlendirmektedir. Araştırma, feminist sanat tarihi, görsel kültür çalışmaları ve yeni materyalist yaklaşımlar doğrultusunda yürütülen nitel bir sanat analizi olarak tasarlanmıştır. Bu kapsamda Burçak Bingöl, Elif Uras ve Candeğer Furtun’un seramik üretimleri örneklem olarak seçilmiş; eserler görsel çözümleme, maddesel yüzey analizi ve fenomenolojik yorumlama yöntemleri aracılığıyla incelenmiştir. Jane Bennett ve Karen Barad’ın yeni materyalist yaklaşımları ile Maurice Merleau-Ponty’nin beden fenomenolojisi perspektifi doğrultusunda seramik yüzey, yalnızca biçimsel bir düzenleme alanı olarak değil, anlam üretimine katılan etkin bir maddesel zemin olarak değerlendirilmiştir. Analizlerde yüzeyde ortaya çıkan çatlak, iz, katman, sır ve dokunsallık gibi maddesel özellikler feminist bir maddesellik perspektifiyle ele alınmıştır. Bu yaklaşım, kadının temsiline ilişkin klasik ikonografik okumaların ötesine geçerek bedenin parçalanması, anonimleşmesi ve kırılganlığı üzerinden yeni bir yorum alanı önermektedir. Elde edilen bulgular, seramik yüzeyin toplumsal cinsiyet söylemlerini maddeselleştiren etkin bir alan olduğunu göstermekte; seramik pratiğini feminist estetik ve görsel kültür bağlamında yeniden konumlandırmaktadır.
Kalıcı STA Yayın Kimliği: STAY-B-000360 (DOI değildir)