Dijital Moda Görsellerinde Kadın Temsili: Instagram Moda Markaları Üzerinden Görsel Analiz
STAY-B-000362
Kitap: Sanat ve Tasarım Alanlarında Kadın Temsili
Yazarlar: Melike Akca
Sayfalar: 10–10
Özet
Bu çalışma, dijital görsel kültür bağlamında moda markalarının Instagram paylaşımlarında kadın temsillerinin nasıl üretildiğini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, feminist görsel kültür kuramı temelinde yapılandırılmış olup özellikle Laura Mulvey’in “bakış” yaklaşımı ve çağdaş feminist temsil tartışmaları doğrultusunda kadın bedeninin, kimliğinin ve toplumsal cinsiyet performansının görsel olarak nasıl kodlandığını analiz etmektedir; bu kuramsal çerçeve, moda görsellerinde kadınların özne mi yoksa seyredilen nesne mi olarak konumlandırıldığını değerlendirmek için kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini, Türkiye’de faaliyet gösteren ve dijital moda iletişiminde yüksek görünürlüğe sahip üç moda markasının (Zara, Mudo ve H&M) resmi Instagram hesaplarından seçilen görseller oluşturmaktadır; markalar, küresel ve yerel moda üretim pratiklerini temsil etmeleri ve geniş takipçi kitlesine sahip olmaları nedeniyle amaçlı örnekleme yöntemiyle belirlenmiştir. Analiz kapsamında, markaların Ocak 2025 – Mart 2026 tarihleri arasında paylaştığı içerikler arasından seçilen 15 görsel değerlendirilmiş; görseller beden tipi, pozlama biçimi, kamera açısı, yüz ifadesi ve mekânsal bağlam gibi kategoriler üzerinden görsel analiz yöntemiyle incelenmiş ve elde edilen veriler frekans hesaplamalarıyla nicel olarak değerlendirilmiştir. Bulgular, incelenen 15 görselin 11’inde kadın bedeninin ince ve uzun bir ideal doğrultusunda sunulduğunu; 8 görselde modelin pasif veya seyredilen özne konumunda yer aldığını ve 10 görselde kameranın bedeni merkezileştirdiğini göstermektedir. Mekânsal bağlamın çoğunlukla minimal tutulduğu ve böylece bedenin görsel odak haline getirildiği görülmekte; bununla birlikte sınırlı sayıda görselde alternatif temsil biçimlerine yer verildiği saptanmaktadır. Sonuç olarak çalışma, moda görsellerinin toplumsal cinsiyet ve estetik normların yeniden üretiminde etkili olduğunu ortaya koymakta; bu nedenle kadın temsillerinin daha etik ve kapsayıcı bir perspektifle ele alınması gerektiği değerlendirilmektedir.
Kalıcı STA Yayın Kimliği: STAY-B-000362 (DOI değildir)