Lisans Öğrencilerinin Yapay Zekâ Kullanımının Görünmeyen Ekolojik Maliyeti
STAY-B-000473
Kitap: Gençlik ve İklim Eylemi Öğrenci Sempozyumu
Yazarlar: Seçil Genç, Emre Doğan
Sayfalar: 15–16
Özet
İklim krizinin nedenleri çoğunlukla fosil yakıtlar, endüstriyel üretim ve plastik atıklar gibi gözle görülebilen unsurlarla ilişkilendirilmektedir. Ancak teknoloji ve dijitalleşme hızla gelişirken ekranların arkasında oluşan ekolojik maliyet büyük ölçüde görünmez kalmaktadır. Üretken yapay zekâ araçları, bilgiye hızlı erişim sağlamaları ve akademik üretimi kolaylaştırmaları nedeniyle lisans öğrencileri tarafından giderek daha fazla kullanılmaktadır. Birleşik Krallık’ta 1041 tam zamanlı lisans öğrencisiyle gerçekleştirilen bir araştırmada, öğrencilerin yüzde 88’inin değerlendirmeye tabi akademik çalışmalarında üretken yapay zekâdan yararlandığı belirlenmiştir. 16 ülkeden 3.800’ü aşkın yükseköğretim öğrencisini kapsayan başka bir araştırma da öğrencilerin yüzde 86’sının yapay zekâyı eğitim süreçlerinde düzenli kullandığını göstermektedir. Buna rağmen yükseköğretimde yapay zekâ tartışmaları çoğunlukla akademik etik, doğruluk ve özgünlük üzerinde yoğunlaşırken bu teknolojilerin ekolojik etkileri tartışma dışında kalmaktadır. Bu çalışma, lisans öğrencilerinin üretken yapay zekâ kullanımını dijital tüketimin ekolojik maliyeti bağlamında incelemeyi amaçlamaktadır. Öğrencilerin kullanım alışkanlıklarına ilişkin uluslararası araştırmalar ile yapay zekâ sistemlerinin enerji, karbon ve su ayak izini değerlendiren akademik çalışmalar ve kurum raporları doküman incelemesi yöntemiyle ele alınmıştır. İnceleme sonucunda, enerji tüketimi ve buna bağlı karbon emisyonunun gerçekleştirilen göreve, modelin büyüklüğüne ve mimarisine göre değiştiği; çok amaçlı üretken modellerin göreve özgü modellere kıyasla daha fazla enerji tüketebildiği görülmüştür. Ayrıca su ayak izinin veri merkezinin konumuna, soğutma sistemine, elektrik üretim biçimine ve kullanım zamanına göre değişebildiği belirlenmiştir. Sonuç olarak yükseköğretimde yapay zekâ kullanımının etik ve akademik ilkelerin yanı sıra ekolojik farkındalığı da kapsaması gerektiği değerlendirilmiştir.
Kalıcı STA Yayın Kimliği: STAY-B-000473 (DOI değildir)