Akran Zorbalığından Akran Nezaketine” Seyirci Etkisinin Dönüşümü: Yapay Zeka Bakışı
STAY-B-000505
Kitap: Geleceğin Öğrenme Ekosistemi Uluslararası Sosyal Bilimler Sempozyumu
Yazarlar: Büşra Nur Yorulmaz
Sayfalar: 7–8
Özet
Akran zorbalığı, yalnızca zorba ve mağdur arasındaki etkileşimden ibaret olmayıp grup dinamikleri içerisinde şekillenen çok katmanlı sosyopsikolojik bir süreçtir. Bu süreçte seyirci konumundaki bireyler, zorbalığın sürdürülmesinde ya da sonlandırılmasında kritik rol oynayabilmektedir. Sosyal psikolojide seyirci etkisi, bireylerin bir olaya müdahale etme olasılığının grup varlığında azalmasıyla ilişkilidir. Seyirci kavramı, sadece fiziksel olarak orada bulunan bireylerle sınırlı kalmayıp görüntüyle etkileşime giren kişileri de kapsamaktadır. Görüntüler aracılığıyla olaylara tanıklık eden kişilerin tepkileri de görsel tanıklık bağlamında ele alınabilir. Bu bağlamda görsel tanık konumundaki seyircilerin tepkilerini görünür kılacak araçların geliştirilmesi önem taşımaktadır. Bu bildiri, yapay zekâ aracılığıyla üretilen görsel temsillerin ve görsel tanıklığın akran zorbalığı bağlamındaki dönüştürücü potansiyelini tartışmaktadır. Yapay zekâ bakışı, araştırmacının yönlendirmesiyle aynı sosyal durumun farklı seyirci tepkileri ve olası davranış akışları üzerinden görselleştirilmesi olarak ele alınmaktadır. Bu kapsamda oluşturulan görsel materyaller ile psikoeğitsel bir psikogörsel müdahale önerisinde bulunulmaktadır. Bu bağlamda oluşturulan görsel seri, zorbalığa tanıklık etme, düşünme, karar verme, müdahale etme, destek arama ve destek olma gibi sahneler aracılığıyla seyircinin eylemlerini ve olası sonuçlarını örneklendirmektedir. Böylece seyirci davranışlarının pasif tanıklıktan farkındalık ve sorumluluk temelli akran nezaketine dönüşme potansiyeli üzerinde durulmaktadır. Yapay zekâ destekli görsel üretim, gerçek çocukların görüntülerini kullanmadan kurgusal sahneler oluşturma ve aynı olayın farklı olasılıklarını bir seri içinde gösterme olanağı nedeniyle tercih edilmiştir. Bununla birlikte, çocuklara yönelik içeriklerin yaşa uygunluğu ve temsillerin kalıp yargı üretme riski uzman değerlendirmesi gerektirir. Çalışma, görsel tanıklık, duygusal etkilenme ve perspektif alma süreçleri yoluyla farkındalık, empati ve prososyal davranışları destekleme potansiyelini kavramsal olarak ele almaktadır; bu etkilerin uygulamalı araştırmalarla sınanması gerekmektedir.
Kalıcı STA Yayın Kimliği: STAY-B-000505 (DOI değildir)