Sanat ve Tasarım Eğitiminde Üretken Yapay Zeka Rehberliği: Atölye Pedagojisi Bağlamında Bir İnceleme

Kitap: Geleceğin Öğrenme Ekosistemi Uluslararası Sosyal Bilimler Sempozyumu

Yazarlar: Okan Kırbacı, Melda Öztutgan

Sayfalar: 23–24

Özet

Üretken yapay zeka (ÜYZ), yükseköğretimdeki öğrenme ekosistemlerini hızla dönüştürmüş; kurumlar bu dönüşüme çeşitli rehberlik belgeleriyle yanıt vermiştir. Türkiye’de Yükseköğretim Kurulu ve TÜBİTAK tarafından yayımlanan rehberler ağırlıklı olarak araştırma, yayın, proje süreçleri ve akademik dürüstlük üzerinde yoğunlaşmaktadır. Buna karşılık sanat ve tasarım eğitimi; üretim süreci, kritik, jüri değerlendirmesi ve portfolyo gibi atölye temelli pratiklere dayanmaktadır. ÜYZ ise sanat alanında bir araç olmanın yanı sıra sanatsal üretimin malzemesi veya konusu olarak da kullanılabilmektedir. Bu nedenle genel ÜYZ rehberlerinin sanat ve tasarım eğitimine özgü gereksinimleri ne ölçüde karşıladığı araştırılması gereken bir sorun oluşturmaktadır. Çalışmanın amacı, Türkiye’deki üniversitelerde güzel sanatlar ile sanat ve tasarım fakültelerini kapsayan kurumsal ÜYZ belgelerinin alana özgü meseleleri nasıl ele aldığını ve ÜYZ ile öğrenme ilişkisini nasıl konumlandırdığını incelemektir. Nitel desende yürütülen araştırmada, kamuya açık kurumsal belgeler doküman incelemesi ve nitel içerik analiziyle çözümlenmektedir. Kodlama çerçevesi; düzenleme mantığı, atölye pedagojisi, sanatsal üretim ve öğrenmenin konumlanışı olmak üzere dört ana kategoriden oluşmakta ve her kategori yokluk, anılma, genel ilke ve işlevsel düzenleme düzeylerinde değerlendirilmektedir. Düzenleme mantığı ayrıca YÖK rehberindeki hükümlerin yeniden üretilmesi, ilgili konuda düzenleme geliştirilmemesi ve alana özgü eklemeler yapılması açısından incelenmektedir. Kodlama çerçevesinin uygulanabilirliği, Gaziantep Üniversitesi, Doğuş Üniversitesi, Kadir Has Üniversitesi ve Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi’ne ait dört belge üzerinde pilot olarak sınanmıştır. Bulgular, düzenleme mantığına ilişkin hükümlerin daha gelişmiş olduğunu; atölye pedagojisi, sanatsal özgünlük ve görsel-işitsel üretime ilişkin düzenlemelerin ise çoğunlukla sınırlı kaldığını göstermektedir. İşlevsel düzeyde alana özgü rehberlik yalnızca Gaziantep Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesinin el kitabında belirlenmiştir. Bununla birlikte söz konusu belgede de ÜYZ’nin ağırlıklı olarak sanatsal bir malzemeden çok araç olarak konumlandırıldığı görülmüştür. Pilot analiz, geliştirilen çerçevenin genel ÜYZ düzenlemeleri ile sanat ve tasarım eğitimine özgü pedagojik gereksinimler arasındaki farklılıkları görünür kılabildiğini göstermektedir.

Kalıcı STA Yayın Kimliği: STAY-B-000521 (DOI değildir)