Endüstri Mirasının Yeniden Kullanımında İç Mekânsal Süreklilik: Kütüphane Troleybüs
STAY-B-000537
Kitap: Bellekten Geleceğe: Sanat ve Tasarım Sempozyumu
Yazarlar: Eliz Mutlu Tekay
Sayfalar: 22–23
Özet
Endüstri mirası yapılarının güncel gereksinimler doğrultusunda yeniden kullanıma kazandırılması, koruma ve tasarım disiplinlerinin birlikte ele alınmasını gerektiren önemli bir konu olarak öne çıkmaktadır. Bu yapıların kütüphane gibi kamusal işlevlerle yeniden değerlendirilmesi, özgün mekânsal karakterin korunması ile yeni kullanım programının gerektirdiği esneklik ve erişilebilirlik arasındaki ilişkinin kurulmasını zorunlu kılmaktadır. İç mekânsal süreklilik, bu ilişkinin strüktür, malzeme, dolaşım ve mekânsal izler aracılığıyla nasıl sürdürüldüğünü açıklayan bir tasarım sorunsalı olarak ele alınmaktadır. Çalışmanın temel amacı, bir endüstri mirası yapısının kütüphane işleviyle yeniden işlevlendirilmesinde iç mekânsal sürekliliğin hangi tasarım kararları aracılığıyla kurulduğunu analiz etmektir. Bu bağlamda, İstanbul’da 2022 yılında kütüphane işleviyle yeniden kullanıma açılan Kütüphane Troleybüs vaka olarak ele alınmıştır. Yapı, özgün endüstriyel karakteri, geniş iç hacmi ve güncel kütüphane işlevine uyarlanan mekânsal kurgusu bağlamında incelenmiştir. Çalışma, nitel araştırma yaklaşımıyla yürütülmüş; yapının tarihçesi, mekânsal ve teknik çizimleri, görsel verileri ile yerinde gözlem yoluyla elde edilen veriler, iç mekânsal sürekliliğin tasarım göstergeleri bağlamında değerlendirilmiştir. İnceleme sonucunda, iç mekânsal sürekliliğin yalnızca özgün mekânsal elemanların korunmasıyla değil, yeni işlevin mevcut hacim, strüktür ve tarihsel izlerle ilişkilendirilmesiyle kurulduğu görülmüştür. Bu çerçevede iç mekân, geçmişe ait mekânsal niteliklerin korunması ile yeni kullanıcı gereksinimlerinin karşılanmasının birlikte ele alındığı bir tasarım alanı olarak değerlendirilmiştir. Bu sonuç, iç mekânın yalnızca korunması gereken fiziksel bir çevre olmadığını; farklı dönemlere ait mekânsal niteliklerin yeni kullanım senaryoları içinde yeniden okunabildiği ve sürdürülebildiği bir tasarım ortamı olduğunu ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda çalışma, tarihî yapıların yeniden işlevlendirilmesinde özgün mekânsal nitelikler ile güncel kullanım gereksinimlerini birlikte değerlendiren bir yaklaşım ve değerlendirme çerçevesi önermektedir.
Kalıcı STA Yayın Kimliği: STAY-B-000537 (DOI değildir)