Etik İlkeler

STA Yayın, akademik yayıncılık süreçlerinde bilimsel dürüstlük, şeffaflık, tarafsızlık, editöryel bağımsızlık ve fikrî haklara saygı ilkelerini esas alır. Yayına sunulan tüm kitap, editörlü kitap ve kitap bölümlerinin akademik etik kurallara, araştırma etiğine, yayın etiğine ve ilgili yasal düzenlemelere uygun olması beklenir.

STA Yayın’a başvuru yapan yazarlar; çalışmalarının özgün olduğunu, üçüncü kişilerin haklarını ihlal etmediğini, kullanılan tüm kaynaklara uygun biçimde atıf yaptıklarını ve yayın sürecinde doğru, eksiksiz ve yanıltıcı olmayan bilgi sunduklarını kabul etmiş sayılır.

Bilimsel Dürüstlük

STA Yayın, bilimsel bilginin güvenilir, denetlenebilir ve etik ilkelere uygun biçimde üretilmesini önemser. Yayımlanmak üzere gönderilen çalışmaların araştırma süreci, veri kullanımı, yöntemsel yapı, kaynak gösterme ve sonuçların sunumu bakımından akademik dürüstlük ilkelerine uygun olması gerekir.

Veri uydurma, veri çarpıtma, bulguları seçici biçimde sunma, kaynakları bağlamından koparma, yanıltıcı yorumlama, gerçekte yapılmamış analizleri yapılmış gibi gösterme veya çalışmanın bilimsel niteliğini etkileyecek herhangi bir manipülasyon kabul edilmez.

Özgünlük ve İntihal

STA Yayın’a gönderilen çalışmaların özgün olması esastır. Yazarlar, başvuru yaptıkları eserin kendilerine ait olduğunu ve başka kaynaklardan yapılan aktarımların açık, doğru ve tutarlı biçimde gösterildiğini beyan eder.

İntihal, kendinden intihal, usulsüz alıntı, kaynak göstermeden doğrudan ya da dolaylı aktarım, başka bir çalışmanın yapısını veya fikrini atıfsız biçimde kullanma, çeviri yoluyla intihal ve yapay zekâ araçlarıyla üretilmiş içeriği yazara ait özgün akademik katkı gibi sunma etik ihlal olarak değerlendirilir.

STA Yayın, gerekli gördüğü durumlarda başvuru dosyalarını benzerlik kontrolünden geçirebilir. Benzerlik oranı tek başına karar ölçütü olarak kabul edilmez; metindeki benzerliklerin niteliği, kaynak gösterme biçimi, alıntı yapısı ve akademik bağlam birlikte değerlendirilir.

Mükerrer Yayın ve Dilimleme Yayın

Aynı çalışmanın daha önce yayımlanmış olması, eşzamanlı olarak başka bir yayınevi, dergi, kitap veya platformda değerlendirme sürecinde bulunması ya da küçük değişikliklerle yeniden sunulması kabul edilmez.

Bir araştırmanın bütünlüğünü bozacak biçimde yapay olarak parçalanarak birden fazla yayın hâline getirilmesi, aynı veri setinden üretilen çalışmalar arasında gerekli çapraz atıfların yapılmaması veya daha önce yayımlanmış içeriğin yeni ve özgün bir çalışma gibi sunulması etik açıdan uygun değildir.

Yazarlık ve Katkı Sorumluluğu

Yazar olarak belirtilen kişilerin çalışmaya akademik, kuramsal, yöntemsel, analitik, tasarımsal veya yazımsal düzeyde anlamlı katkı sunmuş olması gerekir. Çalışmaya katkısı olmayan kişilerin yazar olarak gösterilmesi, katkısı bulunan kişilerin yazar listesinden çıkarılması veya yazarlık sıralamasının etik dışı biçimde belirlenmesi kabul edilmez.

Çok yazarlı çalışmalarda sorumlu yazar, tüm yazarların çalışmanın son hâlini gördüğünü, yayına sunulmasına onay verdiğini ve yazar sıralaması konusunda mutabık olduğunu kabul eder. Yazarlar arasında çıkabilecek katkı, sıralama veya yetki anlaşmazlıklarından STA Yayın sorumlu değildir.

Kaynak Gösterme ve Atıf Etiği

STA Yayın’a gönderilen çalışmalarda kullanılan tüm kaynakların açık, doğru ve tutarlı biçimde gösterilmesi gerekir. Metin içi atıflar ile kaynakça arasında tutarlılık bulunmalı; kullanılan her kaynak kaynakçada yer almalı, kaynakçada yer alan her çalışma metin içinde karşılık bulmalıdır.

Atıfların çalışmanın bilimsel bağlamını destekleyecek biçimde yapılması gerekir. Konuyla ilgisiz, gereksiz, manipülatif veya yalnızca atıf sayısını artırmaya yönelik kaynak kullanımı uygun görülmez. Birincil kaynaklara ulaşılabiliyorsa ikincil aktarımlardan kaçınılması beklenir.

Görsel, Tablo, Şekil ve Üçüncü Kişi Materyalleri

Çalışmalarda kullanılan görsel, tablo, şekil, fotoğraf, illüstrasyon, grafik, harita, arşiv belgesi, ekran görüntüsü ve benzeri tüm materyallerin kullanım sorumluluğu yazara aittir.

Üçüncü kişilere ait materyallerin kullanılması hâlinde gerekli izinlerin alınması, telif durumunun kontrol edilmesi ve kaynak bilgilerinin doğru biçimde belirtilmesi gerekir. Açık erişimli veya internet ortamında erişilebilir olması, bir materyalin izinsiz kullanılabileceği anlamına gelmez.

Kişisel Veri, Görsel Kimlik ve Mahremiyet

Araştırma kapsamında kişisel veri, görüşme kaydı, fotoğraf, portre, kullanıcı içeriği, sosyal medya verisi, kurum içi belge veya özel arşiv materyali kullanılması hâlinde ilgili kişilerin hakları ve mahremiyeti korunmalıdır.

Kimliği belirlenebilir kişilere ait verilerin kullanıldığı çalışmalarda gerekli izinlerin ve etik onayların alınması yazarın sorumluluğundadır. Kişisel veriler, ilgili mevzuata uygun biçimde anonimleştirilmeli veya açık rıza süreçleri tamamlanmalıdır.

Etik Kurul Onayı

İnsan katılımcılarla yürütülen araştırmalar, anket, görüşme, odak grup, gözlem, deney, uygulama çalışması, kullanıcı testi, öğrenci verisi, kurum içi veri veya kişisel veri içeren çalışmalar için gerekli durumlarda etik kurul onayı alınmalıdır.

Etik kurul onayı gerektiren çalışmalarda kurul adı, karar tarihi ve karar numarası metin içinde ya da ilgili beyan bölümünde belirtilmelidir. Etik kurul onayı gerektirmeyen çalışmalar için yazar tarafından gerekçeli beyan sunulabilir.

Çıkar Çatışması

Yazarlar, editörler, danışmanlar ve yayın sürecine dâhil olan kişiler; akademik değerlendirmeyi, editöryel kararı veya yayın sürecini etkileyebilecek olası çıkar çatışmalarını bildirmekle yükümlüdür.

Finansal destek, kurumsal ilişki, kişisel yakınlık, akademik rekabet, danışmanlık ilişkisi, proje ortaklığı veya benzeri durumlar çıkar çatışması kapsamında değerlendirilebilir. Çıkar çatışmasının bildirilmiş olması tek başına etik ihlal anlamına gelmez; ancak gizlenmesi yayın sürecinin güvenilirliğini zedeler.

Yapay Zekâ Kullanımı

Yazarlar, metin üretimi, dil düzenleme, veri analizi, görsel üretim, çeviri, kaynak tarama veya benzeri süreçlerde yapay zekâ araçlarından yararlanmışlarsa, bu kullanımın kapsamını şeffaf biçimde beyan etmelidir.

Yapay zekâ araçları yazar olarak gösterilemez. Yapay zekâ tarafından üretilen veya önerilen içeriklerin doğruluğu, özgünlüğü, kaynak güvenilirliği, telif durumu ve etik uygunluğu yazarın sorumluluğundadır. Uydurma kaynaklar, doğrulanmamış bilgiler, izinsiz görsel üretimi veya akademik katkıyı belirsizleştiren kullanım biçimleri kabul edilmez.

Editöryel Tarafsızlık ve Bağımsızlık

STA Yayın, yayın değerlendirme süreçlerinde akademik nitelik, özgünlük, etik uygunluk, yayın kapsamı ve biçimsel yeterlilik ölçütlerini esas alır. Yazarın akademik unvanı, kurumu, kişisel özellikleri, dünya görüşü veya benzeri unsurlar değerlendirme kararında belirleyici olamaz.

Editöryel kararlar, çalışmanın akademik niteliği ve yayın ilkelerine uygunluğu doğrultusunda verilir. STA Yayın, gerekli gördüğü durumlarda yazardan düzeltme, ek belge, etik beyan veya izin belgesi talep edebilir.

Yayın Sonrası Etik Süreçler

Yayımlanmış bir eserde etik ihlal, ciddi hata, telif sorunu, veri problemi veya yanıltıcı bilgi tespit edilmesi hâlinde STA Yayın gerekli inceleme sürecini başlatabilir. İnceleme sonucuna göre düzeltme metni yayımlanabilir, ilgili bölüm erişimden kaldırılabilir veya yayın geri çekilebilir.

Yayın sonrası düzeltme ve geri çekme süreçlerinde şeffaflık ilkesi gözetilir. Hatanın niteliğine göre yazar bilgilendirilir ve gerekli açıklama yayının ilgili sayfasında duyurulabilir.

Yayıncı ve Editör Sorumluluğu

STA Yayın ve editörler, yayımlanan eserlerde yer alan görüş, yorum, veri, bulgu, öneri ve sonuçların bilimsel içeriğinden sorumlu değildir. Bu sorumluluk ilgili yazar veya yazar grubuna aittir.

STA Yayın’ın sorumluluğu, yayın sürecinin etik, akademik ve biçimsel ilkeler doğrultusunda yürütülmesi; gerekli hâllerde düzeltme, değerlendirme, erteleme, yayından kaldırma veya geri çekme süreçlerinin işletilmesiyle sınırlıdır.

Başvuru Sahibinin Kabulü

STA Yayın’a kitap, editörlü kitap veya kitap bölümü başvurusu yapan yazarlar, bu etik ilkeleri okumuş ve kabul etmiş sayılır. Etik ilkelere aykırı olduğu tespit edilen başvurular değerlendirme sürecinden çıkarılabilir; ihlalin yayından sonra belirlenmesi hâlinde yayın sonrası etik süreçler işletilebilir.